เรื่องย่อ: ภาพยนตร์ไทย: ผู้ชนะสิบทิศ ตอน บุเรงนองถล่มหงสาวดี (พ.ศ. 2510)

หลังจาก “จะเด็ด” หรือ “บุเรงนองกะยอดินนรธา” นำทัพตองอูเข้าปราบปรามและมีชัยชนะเหนือเมืองแปร พระเจ้ามังตรา ตะเบงชเวตี้ ได้มีพระราชโองการปูนบำเหน็จความชอบและเรียกตัวจะเด็ดกลับตองอูเพื่อเข้าพิธีอภิเษกสมรสกับ “พระพี่นางจันทรา” ทว่าก่อนออกเดินทางกลับเกิดเรื่องราวร้าวฉานทางใจ เมื่อจะเด็ดต้องพัวพันกับความรักของสตรีสูงศักดิ์เมืองแปร ทั้ง “กุสุมา” ราชธิดาพระเจ้าแปร และ “อเทตยา” จนนำไปสู่ความขัดแย้ง ความเข้าใจผิด และการตัดพ้ออย่างเจ็บปวด

เมื่อจะเด็ดเดินทางกลับถึงเมืองตองอู มังตราซึ่งยังคงมีทิฐิและคลางแคลงใจเรื่องที่เจ้าราชสำนักแปร ได้พูดจาท้าทายเสียดสีถึงกุสุมาจนเกิดการโต้เถียงกันอย่างรุนแรง จะเด็ดถูกสั่งจับกุมและเกือบต้องโทษประหารชีวิต แต่ด้วยบารมีของ “แม่เลาชี” มารดาของจะเด็ดซึ่งเป็นแม่นมของมังตรา ร่วมกับ “พระมหาเถรกุโสดอ” จึงได้ทูลขอพระราชทานอภัยโทษ โดยมีข้อตกลงให้จะเด็ดเข้าพิธีอุปสมบทเป็นภิกษุ เพื่อระงับความบาดหมางและตัดกิเลสทางโลก

ระหว่างที่ตระเตรียมพิธีบวชอยู่นั้น ศึกสงครามครั้งใหญ่ก็ประชิดเมือง เมื่อกองทัพผสมของมอญยินและหงสาวดีรุกประชิดตองอูและเมืองแปรจนตกอยู่ในภาวะคับขัน มังตราจนปัญญาในการตั้งรับ จึงส่งพระพี่นางจันทราไปเจรจาขออุบายศึกจากจะเด็ด พระพี่นางจันทราตระหนักดีว่าบ้านเมืองต้องการแม่ทัพเอกผู้นี้ จึงยอมกระทำบาปด้วยการขัดขวางไม่ให้จะเด็ดเข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์ตามฤกษ์ เพื่อเปิดทางให้จะเด็ดนำทัพออกไปปกป้องแผ่นดิน

จะเด็ดคุมกองทัพบุกเข้าบดขยี้กองทัพหงสาวดีจนกำแพงเมืองแตกพ่าย ฝ่ายพระเจ้าสการะวุตพีและสอภิญญาต้องลี้ภัยไปตั้งหลักที่เมืองมะตะมะ ในช่วงเวลานั้น “ไขลู” คนทรยศได้ก่อเหตุร้ายบุกทำร้ายพระมหาเถรกุโสดอจนถึงแก่มรณภาพ จะเด็ดจึงตั้งสัตย์ปฏิญาณหน้าศพอาจารย์ว่าจะต้องล้างแค้นและตีมะตะมะให้จงได้ ทัพตองอูตามไปหักด่านเมืองมะตะมะจนราบคาบ สอภิญญาสิ้นชีพในสนามรบ และไขลูถูกจับกุมมารับทัณฑ์ชดใช้กรรม

ภายหลังเสร็จสิ้นศึกใหญ่ มังตราได้ประกาศสถาปนาจะเด็ดขึ้นเป็น “เจ้ามหาอุปราช” ผู้มีอำนาจยิ่งใหญ่เหนือทุกหัวเมืองในลุ่มน้ำอิรวดี พร้อมจัดพิธีอภิเษกสมรสระหว่างจะเด็ดกับเหล่าสตรีสูงศักดิ์ ทั้งพระพี่นางจันทราและกุสุมา ทว่าเกียรติยศอันยิ่งใหญ่กลับต้องแลกมาด้วยหยาดน้ำตาและความโศกเศร้า เมื่อ “กัณฑิมา” หญิงสาวผู้ยึดมั่นในความรักแต่ไม่อาจสมหวัง ได้ตัดสินใจปลิดชีพตนเองเพื่อรักษาสัจจะ คงเหลือเพียงร่างอันไร้วิญญาณมาร่วมในพิธีเฉลิมฉลองชัยชนะอันยิ่งใหญ่ครั้งนี้