เรื่องย่อ:

เจ้าลอย ดำเนินเรื่องขึ้นดังนี้ เมื่อหลุดผู้พ่อได้เมียใหม่ หลังจากแม่เจ้าลอยตายไปแล้ว หลุดหลงบุญเรือนเมียใหม่มาก ทําให้โพล้งซึ่ง เป็นน้องเมียเก่าวิตกว่า ทรัพย์สมบัติจะตกกับเมียใหม่ แล้วเจ้าลอยซึ่งขณะนั้นอายุเพียง 10 ขวบจะไม่ได้มรดก

หลุดพี่เขยจึงทะเลาะและเกิดการวิวาทขึ้นกับโพล้งน้องเมียซึ่งตายไปแล้ว และขณะวิวาทกันก็มีเพิ่ม และเลี่ยมคนบ้านเดียวกันเห็นเหตุการณ์อยู่ด้วย

เลี่ยมนั้นแอบเป็นชู้กับบุญเรือน ในใจก็อยากให้หลุดตาย จึงเมื่อหลุดเผลอเลยใช้ให้ลูกน้องชื่อยันต์ลอบยิง แล้วป้ายความผิดให้โพล้ง และถึงแม้ลอยจะยืนยันว่าขณะพ่อถูกยิง เขากินข้าวอยู่กับโพล้ง แต่กํานันกับตํารวจไม่ยอมเชื่อ จึงจับตัวโพล้งไป และที่สุดโพล้งถูกลงโทษจําคุก 15 ปี

เมื่อโพล้งรับโทษครบกําหนดก็ถูกปล่อย เจ้าลอยนั้นก็เป็นหนุ่มใหญ่ ส่วนนางบุญเรือนก็หนีหายไป
การกลับมาของโพล้งทําให้เลี่ยมซึ่งบัดนี้ มีฐานะเป็นผู้ใหญ่บ้านรู้สึกเกรงกลัวมาก จึงคิด จะฆ่าเสียให้ตาย แต่โพล้งเฒ่าเป็นนกรู้ เลยวางแผนตลบหลังเลี่ยม ทําให้เลี่ยมและเจ้าเริ่ม ลูกชายเกเรพ่ายแพ้ไป

ส่วนเพิ่มเพื่อนบ้านนั้นกลายเป็นกำนัน แทนกํานันเก่าที่ตายไป และก็มีฐานะเป็นญาติกันกับเลี่ยมเพราะเมียของเพิ่มชื่อผิว เป็นลูกพี่ลูกน้องกับเลี่ยม

เพิ่มมีลูกสาวสองคนคือ เพื่อน และ แพง ส่วนเลี่ยมนอกจากลูกชายเกเรคนโตแล้ว ก็ยังมีลูกสาวคนเล็กชื่อเรียม

เพื่อน แพง และ เรียม หลงรักเจ้าลอย ทั้งสามคน แต่ลอยรักเพื่อนมากกว่าใครทั้งหมด และทั้งสามสาวต่างก็แข่งแย่งกันทําทุกอย่างเพื่อ จะให้ลอยรักตน จนถึงกับต่างก็พลอยไปเอาใจตาโพล้งด้วยอีกคน เลยทําให้ตาโพล้งสบายใจ มาก เพราะได้รับขนมนมเนยและอาหารการกิน จากหญิงสาวทั้งสามคน ซึ่งมักจะเอามาเจือจานเจ้าลอยคนยาก ซึ่งก็ทําให้ตาโพล้งอิ่มหนําสํา ราญไปด้วย

เจ้าลอยมีเพื่อนอีกสองคน คือ ไอ้เทา เด็กวัดข้างบ้าน และบุญทิ้งลูกเศรษฐซึ่งบุญทิ้งหลงรักเรียม แต่เรียมไม่สนใจ เพราะหลงรักลอย

สาหรับเจ้าเริ่มพี่ของเรียมนั้นหลงรักแพง แต่แพงกลับไปรักลอย ทําให้เริ่มโกรธมาก เพื่อนและแพงเคยตบตีกันเสมอ เพราะเรื่องเจ้าลอย นางผิวผู้แม่เข้าข้างเพื่อน เพราะเพื่อนเป็นคนขยัน ส่วนแพงเป็นคนหัวดื้อ แต่นายเพิ่มกํานัน ผู้พ่อเป็นคนยุติธรรม ไม่เข้าข้างใครทั้งนั้น และรู้สึกพอใจเจ้าลอย ทั้งยินดีที่จะได้มาเป็นเขยเพราะลอยเป็นคนทำมาหากิน

วันเกิดของกํานัน ปลัดสมเพ็ชร์ผู้หลงรักเพื่อน ก็เดินทางมาพร้อมด้วยของกํานัล และแหวนเพื่อจะมาหมั้นเพื่อน

ส่วนเลี่ยมก็วางแผนจะฆ่าโพล้ง สําหรับเจ้าเริ่มก็คิดจะฆ่าเจ้าลอย ทั้งสองพ่อลูกจึงตามตัวยันต์มือปืนคนเก่ามา เพื่อฆ่าคนทั้งสอง

วันเกิดกำนันมีคนมามาก มีดนตรีบรรเลงถึงสองวง คือ ดิอิมพอสสิเบิล และ ขวัญจิต ศรีประจันต์
บุญทิ้งรู้ว่าปลัดสมเพชรเอาแหวนมาหมั้นเพื่อนจึงมาเล่าให้ลอย ซึ่งอยู่ในบริเวณนั้นฟัง ลอยเสียใจมาก จึงกลับและบอกว่าจะไปอยู่เป็นเพื่อนน้าโพลัง เพื่อนรู้เรื่องเข้าก็เสียใจมาก

แต่ลอยถูกเริ่มและพวกดักตีกลางทางถึงสลบ และเจ้ายันต์ซึ่งแต่งตัวเหมือนลอยก็จัดการมอมหน้าลอยเสียเช่นเดียวกับมัน

หลังจากนักร้องๆ เพลงจบ ปลัดสมเพ็ชร์ ก็ขึ้นบนเวทีพร้อมกับเพื่อน และประกาศว่า ต่อไปเขาก็จะเป็นลูกบ้านนี้แล้ว เพราะสมัครเป็นลูกเขยกํานันเพิ่ม โดยเพื่อนเป็นคู่หมั้นของเขา

ขณะประกาศ ยันต์ก็ขึ้นบนเวทีพร้อมลูกน้องใช้ปืนขู่ เพื่อน ๆ ก็เข้าใจว่าเป็นลอยเพราะ แต่งตัวเหมือนกัน มีหน้าซ้ำยันต์ยังประกาศตัวว่าเป็นลอยอีกด้วย จึงทําให้ทุกคนเข้าใจว่าเป็น เจ้าลอย แล้วยันต์ก็ฉุดเพื่อนหนีไปพร้อมกับเรียมด้วย

แต่แพงไม่เชื่อ เพราะเห็นลอยเดินโซเซ เข้ามา แพงเล่าเรื่องทั้งหมดให้ฟัง ลอยจึงหลบไปกับบุญทิ้งและแพง

เหตการณ์ทั้งหมดที่เกดขึ้น ทำให้เทาสงสัย จึงติดตามเหล่าร้ายไป จนรู้ที่ซ่อนของพวกนั้น และได้เห็นว่าเลี่ยมและเริ่มรวมอยู่
ในกลุ่มผู้ฉุดนั้นด้วย จึงรีบกลับหมายจะมาบอกลอย และได้พบกับคนทั้งสามจึงเล่าเรื่องให้ฟัง ทั้งหมดจึงติดตามไปที่ซ่อนของคนเหล่านั้น

เลี่ยมและ เริ่ม ถูกยันต์หักหลังหวังจะเอาเงินค่าไถ่จากกำนัน

ส่วนคณะลอยเมื่อมาถึงก็ต่างคิดหาทางจะเข้าไปช่วยเพื่อน แพงรับอาสาไปคนเดียว และมีปืนซ่อนไปด้วย เมื่อเข้าไปถึงคนเหล่านั้น แพงก็ด่าคนทั้งหมด แม้กระทั่งเรียมแพงก็หาว่าแกล้งเป็นถูกจับ ส่วนเพื่อนก็ถามแพงว่าจะมาช่วยหรือว่ามาต่า แพงก็บอกว่าตนซ่อนปืนมาด้วย จึงควักปืนออกมา เลยถูกยันต์ตีหัวสลบไป

เนื่องจากแพงไปเสียเวลามาก ทําให้ลอยทนไม่ไหว ลอยจึงออกอุบายให้ทายิงปืนสนั่นหวั่นไหว และส่งเสียงว่าเป็นกํานันและ ปลัด ทําให้ผู้ร้ายตกใจมาก ซึ่งระหว่างนั้นลอยเจรจาแลกตัวกับเริ่ม โดยลอยไม่รู้ว่าเริ่มถูกยันต์บังคับให้พูด แพงฟื้นขึ้นช่วยแก้มัดให้เพื่อนจนหลุด พากันหนีออกมาทางหน้าต่าง ๆ

เพื่อนวิ่งเข้าไปหาลอย แต่กลับถูกยันต์ยิงล้มลง ลอยโกรธและเสียใจมาก เขาติดตามไปถึงตัวเริ่มเกิดต่อสู้กันขึ้น เริ่มถูกยันต์จับตัวได้ และที่สุดถูกฆ่าตายโดยถูกลูกน้องตัวเอง เพราะคิดว่าเป็นลอย เพราะว่าแต่งตัวเหมือนกัน

เลี่ยมหลบหนีเข้าป่าไป แต่แล้วเขาก็ผจญกับโพล้งผู้มาทีหลัง สองเฒ่าจึงต่อสู้กัน ที่สุดเลี่ยมก็ถูกฆ่าตาย

เหตุการณ์ทุกอย่างสงบลงแล้ว แต่ใน ใจของเจ้าลอยยังไม่สงบ เพราะ เพื่อน สาวสุดที่รักต้องตายไปต่อหน้าและภายในอ้อมแขน แต่ถึงอย่างไรเขาก็รู้สึกตัวดีว่ายังมีแพงอีกผู้หนึ่งที่รักเขาเท่ากับชีวิตจิตใจ ฉะนั้นลอยจึงหักใจหันมารักแพงสาวน้อย ผู้หวังดีกับเขาตลอดเวลา

ข้อความบนใบปิด:

เจ้าลอย (2515)

ภาพยนตร์ไทยไตรมิตร เสนอ
ภาพยนตร์ชีวิตต่อสู้ เผชิญรักสามเส้า เคล้าตลก เพลงเพราะๆ 12 เพลง
เจ้าลอย

35 ม.ม. สโคป สี เสียง
สมบัติ เมทะนี อรัญญา นามวงษ์
พร้อมด้วยดาราเจ้าบทบาทจากจอแก้ว
นงลักษณ์ โรจนพรรณ สอาด เปี่ยมพงษ์สานต์ สมจินต์ ธรรมทัต
และ พฤหัส บุญหลง, มารศรี อิศรางกูร, ชูศรี มีสมมนต์,
สีเทา, ด.ช.ชาญชัย ภักดีผล และ ประจวบ ฤกษ์ยามดี
3 นักร้องลูกทุ่งชื่อดังรับบทสำคัญ
ชินกร ไกรลาศ, ขวัญจิต ศรีประจัน, สังข์ทอง สีใส
ไพบูลย์ บุตรขัน, เบญจมินทร์, จิ๋ว พิจิตร และสุรพล โทณะวณิก ร่วมประพันธ์เพลง
มณเฑียรทอง โชคชนะ เขียนบทภาพยนตร์
พันทิพา ประกาศวุฒิสาร อำนวยการสร้าง
แสวง ดิษยวรรธนะ ถ่ายภาพ
แท้ ประกาศวุฒิสาร กำกับการแสดง
เสรีภาพยนตร์ จัดจำหน่าย
*ใบปิดวาดโดย ไข่ โฟร์อาร์ต เฉลิมไทย