ภาพยนตร์ไทยเรื่อง "ไอ้ปืนเดี่ยว" (พ.ศ. 2522) สร้างจากบทประพันธ์ของ ส. อาสนจินดา ผลงานการกำกับโดย พร ไพโรจน์ นำแสดงโดย สมบัติ เมทะนี, อรัญญา นามวงศ์, ไพโรจน์ ใจสิงห์, ดามพ์ ดัสกร และ ล้อต๊อก 

เรื่องย่อ

เรื่องราวเริ่มต้นจากอดีตสามโจรเพื่อนตายร่วมสาบาน ได้แก่ ชิ้น, มไหสวรรค์ และ ดอน ในการออกปล้นครั้งสุดท้าย ทั้งสามถูกตำรวจล้อมจับ ชิ้นยอมเสียสละรับผิดแต่เพียงผู้เดียวและติดคุกนานหลายปีเพื่อให้เพื่อนทั้งสองหนีรอดไปได้ เมื่อพ้นโทษออกมา ชิ้นตั้งใจพาครอบครัวมาทวงสัญญาขอส่วนแบ่งเงินทุนในอดีตจากมไหสวรรค์ ซึ่งปัจจุบันได้สร้างฉากหน้าเป็นคนดีจนได้รับการแต่งตั้งเป็นกำนันแห่งดอนเปรี้ยว ทว่ากำนันมไหสวรรค์กลับแสดงความโหดเหี้ยมเนรคุณ สั่งให้ ซ้าย มือขวาคนสนิทนำมือปืนมาดักสังหารชิ้น และเมื่อดอนพยายามทักท้วง กำนันมไหสวรรค์ก็สั่งฆ่าปิดปากดอนอย่างเลือดเย็น พร้อมกับชิงตัวแม่ของเดี่ยวไปเป็นเมีย ขณะที่ เดี่ยว ลูกชายของดอนในวัยเด็ก พยายามคว้าปืนยิงต่อสู้เพื่อปกป้องพ่อแม่ ก่อนที่ แซม เพื่อนเก่าของพ่อจะช่วยพาเดี่ยวหนีรอดเงื้อมมือมัจจุราชไปได้อย่างหวุดหวิด ทิ้งความแค้นฝังลึกไว้ในใจของเด็กชายตลอดมา

ฝ่ายชิ้นเมื่อรอดตายจากการตามล่าของกำนันมไหสวรรค์ ก็หลบหนีไปตั้งหลักอยู่ที่ตำบลเนินพยอม เปลี่ยนชื่อใหม่เป็น กำนันมีคำ โดยมีลูกสองคนคือ ชื่นจิต สาวห้าวผู้ถอดแบบความดุดันมาจากพ่อ และ นายธง ชายหนุ่มท่าทางตุ้งติ้ง ส่วนแซมไปปักหลักตั้งซุ้มมือปืนอยู่ที่ท่าขาม มีลูกสองคนคือ สวย และ แซ่บ หญิงสาวที่ปลอมตัวเป็นชายเพื่อความปลอดภัยในดงนักเลง เมื่อเดี่ยวเติบโตเป็นหนุ่มใหญ่ เขาตั้งปณิธานแน่วแน่ว่าจะต้องล้างแค้นคนที่ฆ่าพ่อและแย่งแม่ไปให้สาสม จึงแฝงตัวเข้าไปผูกมิตรกับแซม สวย และแซ่บ เพื่อสร้างแนวร่วมในการสืบหาลู่ทางเข้าถึงตัวกำนันมไหสวรรค์

ขณะเดียวกัน สันดานเสือของกำนันมไหสวรรค์ที่ต้องการแผ่อิทธิพลครองความเป็นใหญ่แต่เพียงผู้เดียว ทำให้เขาคิดจะกำจัดกำนันมีคำ (ชิ้น) ทิ้ง เดี่ยวจึงสบโอกาสขันอาสาขอเป็นมือปืนรับจ้างไปฆ่ากำนันมีคำเพื่อหวังแทรกซึมเข้าใกล้ตัวมไหสวรรค์ ทว่าซ้ายกลับชิงวางแผนนำกำลังบุกเผาทำลายหมู่บ้านเนินพยอมเสียก่อน ทำให้สถานการณ์พลิกผันเปิดฉากสงครามระหว่างสามกลุ่มอิทธิพล ทั้งฝ่ายกำนันมไหสวรรค์ ฝ่ายกำนันมีคำ และกลุ่มของแซม กลายเป็นศึกห้ำหั่นล้างบางกันอย่างดุเดือด นำไปสู่บทสรุปการชำระหนี้แค้นสะสางบัญชีเลือดของเดี่ยวเพื่อทวงคืนความยุติธรรมและศักดิ์ศรีให้แก่ผู้เป็นพ่อในที่สุด

ข้อความบนใบปิด

ไอ้ปืนเดี่ยว (2522)

กัมทรทิพย์ภาพยนตร์ เสนอ

ภาพยนตร์บู๊สะบัด..ฮาสนั่น

พร ไพโรจน์ กำกับการแสดง

ไอ้ปืนเดี่ยว

ของ ส.อาสนจินดา

สมบัติ เมทะนี อรัญญา นามวงษ์

ไพโรจน์ ใจสิงห์ อัมรัตน์ ขัตติยา

ดามพ์ ดัสกร, ลักษณ์ อภิชาติ, พิภพ ภู่ภิญโญ,

ไสล พูนชัย, ปฐมชัย, สมจิตต์ ทรัพย์สำรวย,

อรสา อิศรางกูร, จรัสศรี สายะศิลปี, ล้อต๊อก, ประมินทร์ จารุจารีต

อัชวะ กัมทรทิพย์ อำนวยการสร้าง

นิยม ศรีสุวรรณ ถ่ายภาพ

เพิ่มพรฟิล์ม จัดจำหน่าย

*ใบปิดวาดโดย ทองดี